بانکداری مجازی طبق تعریف نوعی از بانکداري است که در آن خدمات بانکي خرده فروشي را از طريق كانال هاي الكترونيكي و اينترنت به جاي شعب فيزيكي بانك ارايه مي كنند. بدون شك بانكداري مجازي آينده نظام بانكي دنيا را متحول مي كند و ديرنيست زماني كه تنها با يك تلفن همراه يا يك كامپيوتر شخصي بتوان در ۲۴ ساعت شبانه روز با كمترين هزينه همه امور بانكي را انجام داد. البته كشور ما در اين مسير هنوز در آغاز راه است و مشخصا شعب فيزيكي بانكي تقريبا اگر نگوييم همه، اما نزديك به ۹۵ درصد فعاليت هاي بانكي را براي مشتريان انجام مي دهند اما بررسي ها نشان مي دهند در دنيا از مدت ها قبل بانك هايي بودند كه فعاليت هاي آنلاين را بدون داشتن شعبه فيزيكي انجام مي دادند.
به گزارش خبرطلایی به نقل از روابط عمومی بانک قرض الحسنه مهر ایران، در دهه ۱۹۹۰، ژاپن یک بانک آنلاین را به نام «ژاپن نت بانک» ايجاد كرد. اين بانك آنلاين ، مشترياني را كه به دنبال راه حل هاي آسان بانكي براي خريد آنلاين خود بودند، هدف قرار داد. اكنون، اكثريت سهام ژاپن نت بانك متعلق به ياهو است و هنوز در حال فعاليت است. در سمت ديگر جهان كانادا، Manulife Bank را در دهه ۱۹۹۰ و پس از كاهش دادن شعبه هاي فيزيكي خود ايجاد كرد كه خدمات بانكي را از طريق مشاوران بانكي، پرسنل مركز تماس، پاسخ صوتي تعاملي و بانكداري وب ارائه مي داد و هيچ شاخه فيزيكي هم نداشت و هنوز هم فعاليت مي كند و توسط آژانس هاي بزرگ اعتباري جزو بهترين رده بندي هاي جهاني قرار دارد. اين در شرايطي است كه در آن سال ها بانكداري ايران هنوز به صورت دستي بود و حتي كامپيوتر در ادارات دولتي وجود نداشت و بايگاني مستندات و مدارك همگي به صورت دستي صورت مي گرفت .
شکی نیست که تحولات اخیر در فناوری اينترنت، تلفن هاي هوشمند و تغيير رفتار مصرف کننده باعث شده است موج ايجاد بانک هاي مجازي در جهان آغاز شود و مورد استقبال مردم نيز واقع شود. كارشناسان معتقدند نبايد بانكداري مجازي را صرفا با بانكداري اينترنتي اشتباه گرفت. بانكداري اينترنتي به ارايه خدمات و محصولات بانكي از طريق اينترنت اشاره دارد اما اين بانك همچنان خدمات خود را از طريق شعب فيزيكي ارايه مي كند. تمايز اصلي اين است كه يك بانك مجازي هيچ شعبه فيزيكي ندارد و محصولات و خدمات آن همه از طريق اينترنت، تلفن يا هر رسانه ديگري به غير از شعب فيزيكي ارائه مي شود. دولت چين در سال هاي اخير تلاش مضاعفي براي ايجاد اين نوع از بانكداري به كار گرفته و كميسيون تنظيم مقررات چين اكنون حامي فعال بانكداري مجازي در اين سرزمين است.
در سال ۲۰۱۵، «وی بانک» که توسط هلدینگ های MyBank و Tencent ، پشتیباني مي شود در سرزمين اصلي چين آغاز به کار کرد. كميسيون خدمات مالي كره نيز در سال ۲۰۱۶ از اين پروژه پيروي كرده و مجوزهايي را به «كاكائو بانك» اعطا كرد كه توسط شركت سرمايه گذاري كره و K Bank پشتيباني مي شود و توسط يك كنسرسيوم از جمله گروه علي بابا حمايت مي شود. در ماه مه سال ۲۰۱۹، WeLab، Ping AnConnect،Ant SME Services ، Infinium ، Insight Fintech HK جديدترين بازيكناني بودند كه مجوز بانكداري مجازي را دريافت كردند.
Wechat وAlipay نمونه های بسیار موفقی از بازیکنان بانکداري مجازي هستند که البته چالش ها و تهديداتي را براي بازيکنان بانكداري سنتي ايجاد كرده اند. به طور خلاصه، عصر جديد بانكداري به دنبال ماندگاري و مدل هاي تجاري اثبات شده مانند Manulife Bank و «ژاپن نت بانك» است و در اين مسير بانك هاي مجازي جديد در چين و هنگ كنگ اين پتانسيل را دارند كه بسيار موفق باشند و در نهايت تبديل به بازيكنان اصلي در بانكداري جديد و حوزه مالي شوند. اما اين نوع از بانكداري با چالش هايي نيز روبرو است. به نظر مي رسد كه براي موفقيت در بانك هاي مجازي، خدمات آنها بايد مقرون به صرفه باشند و منافع ناشي از عدم وجود شعب فيزيكي بايد به راندمان عملياتي تبديل شود. در حال حاضر k bank و «كاكائو بانك» زيان هايي را گزارش كرده اند كه ممكن است باعث جلوگيري از توسعه و حتي راه اندازي بانك هاي جديد مجازي شوند. دليل اين امر رقابت براي كاهش هزينه هاي بانكداري مجازي است كه ورود بانك هاي جديد را به اين دايره سخت مي كند. شايد اين يك فرايند متعادل كننده براي بانك هاي مجازي باشد تا هزينه هاي خود را در سطحي معين براي آينده تثبيت كنند.