کارگاه آموزشی تخصصی «استانداردهای تدوین پرونده، ارزیابی و آماده‌سازی عرصه‌های تاریخی و فرهنگی جهت ثبت جهانی» روز یکشنبه ۱۹ مهرماه ۱۴۰۵ در وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی برگزار شد.

خیرطلایی :در این رویداد، که سخنرانان، مسئولین و مدرسین حوزه میراث فرهنگی و طبیعی و میراث ناملموس حضور داشتند، بر ضرورت‌ها و بسترهای لازم جهت ثبت جهانی آثار به منظور تصویرسازی درست از ایران در جهان برای دفاع از حقانیت تمدنی خود تاکید شد. در بخش دیگر، ضرورت توجه به میراث ناملموس به عنوان حلقه گمشده میراث فرهنگی که نیازمند توجه بیش از پیش است، بحث و بررسی شد. همچنین، اهمیت حضور و عضویت ایران در کمیته میراث جهانی یونسکو، از دیگر بحث‌های مورد بررسی در این رویداد بود‌.

علیرضا ایزدی، رییس مرکز ثبت، حفظ و احیاء میراث فرهنگی و طبیعی، با اشاره به ۵ ضرورت برای ثبت جهانی آثار میراث فرهنگی و طبیعی تصریح کرد: ثبت جهانی آثار، بایستی ضرورت‌ها و بسترهای لازم را داشته باشد و با توجه به نگاه سیاسی موجود، نباید روی ثبت‌شدن یا نشدن ریسک کرد. وی با اشاره به ادعای مارکو روبیو، خاطرنشان کرد: دنبال تحریف رفتن، اصل تفکر غربی است. غربی‌ها قصه‌ها را آن‌چنان که خودشان میخواهند روایت می‌کنند و در این میان نباید از نقش خود در معرفی ضعیف آریوبرزن‌ها غافل شویم. وی با اشاره به ضرورت‌های هویتی، تمدنی، مدیریتی و حفاظتی، دیپلماسی فرهنگی و نگاه مبتنی بر قوانین بین‌المللی در ثبت جهانی میراث، تاکید کرد: باید بتوانیم از جامعه فرهنگی تمدنی ایران تصویر درستی را در محافل بین‌المللی بازنمایی کنیم و لازمه این امر دیپلماسی فرهنگی قدرتمند برای دفاع از حقانیت تاریخی و تمدنی ایران است تا بتوان مدافع، حافظ و نگاهبان جایگاه ایران در حافظه بشری باشیم.

آتوسا مومنی، رییس مرکز میراث ناملموس تهران، با تبیین نقش میراث زنده در پرونده‌های ثبت جهانی، به اهمیت میراث ناملموس و نگاه فراتر از کالبد تاکید ورزید. وی با بیان اینکه قبل از بنا، دانایی بود و آن‌چه بر زمین ایستاده، گاه صورت مادی دانشی است که نسل‌ها آن را زیسته‌اند، تصریح کرد: میراث ملموس، صورت مادی خلاقیت، دانایی و مهارت نسل‌های گذشته‌ی ماست و میراث ناملموس، دانش شناخت آب، مهارت ساخت، شناخت خاک، شیوه زیست، شناخت محیط و نظام بهره‌برداری گذشتگان و استفاده از این دانایی تداو‌م‌یافته می‌باشد. ایشان با اشاره به اینکه جایگاه میراث ناملموس قبلاً در حاشیه بود، تاکید ورزید: میراث ناملموس، بخشی از روایت پیرامونی یا منظر فرهنگی اثر بوده و شناخت، تبیین ارزش و حفاظت از اثر با آن ممکن خواهد شد.

در بخش دیگری از این کارگاه تخصصی، فرهاد عزیزی، مدیرکل امور پایگاه‌های میراث ملی و جهانی، چارچوب و الزامات برنامه‌ریزی و اقدام در آثار منتخب برای تهیه پرونده ثبت جهانی را بررسی کرده و با اشاره به اینکه انتخاب اثر، آغاز یک تعهد و مسئولیت مشترک است، راهبردهای لازم برای یکپارچگی مدیریت پایگاه و پرونده و تمرکز بر اثبات ارزش برجسته جهانی و آماده‌سازی واقعی آثار را تشریح کرد.

در ادامه، مدرسین دیگر کارگاه از جمله دکتر عبدالرسول وطن‌دوست، ضمن نمایش سازوکار سازمانی و وظایف مرکز و کمیته ثبت میراث جهانی یونسکو و نهادهای مشورتی آن‌ها نظیر ICOMOS، ICCROM (آثار فرهنگی) و IUCN (آثار طبیعی)، به تشریح عملکرد این نهادها و رویه ثبت پرونده‌های ثبت جهانی پرداخت. وی با تاکید بر اهمیت حضور و عضویت ایران در کمیته ثبت میراث جهانی و اعمال محدودیت‌های جدید تعداد آثار ثبتی در یونسکو در سال، نقش صندوق میراث جهانی در حفاظت فوری از آثار در معرض آسیب و انجام کمک اضطراری در چغازنبیل و بم را خاطرنشان کرد. وطن‌دوست با اشاره به سه شرط برای ثبت جهانی، تبیین کرد: اصالت و یکپارچگی، دارا بودن حداقل یک معیار از ده معیار و نیز حفاظت و مدیریت پسندیده، از شروط لازم برای ثبت جهانی آثار هستند که می‌بایست آثار بطور همزمان آن را دارا باشند.

در پایان معیارهای ارزیابی نهادهای مشورتی یاد شده و نیز سیاست‌های یونسکو در قبال ثبت جهانی آثار میراث فرهنگی و طبیعی تشریح شد.